په احاديثو کې د حامل القرآن معنا:

 لیکوال:محمدناصرحلیمي

په احاديثو کې د حامل القرآن معنا:

په پورته حدیث کې د قرآن کریم لوستونکي او زده کوونکي ته لاندې مواصفات منسوب شوي دي:

حامل القرآن: (قرآن کریم له ځان سره وړونکی وي، يعنې د قرآن کریم د لارښوونو پلی کوونکی.

غیرالغالي: هغه چې پکې غلو نه کوي، فرایض د استحباب او استحباب د فرایضو ځای ته نه رسوي، په حقوق العباد حقوق الله او په حقوق العباد حقوق الله نه
ضایع کوي.

لیس الجافي: (وچ، کلک، سخت زړی او پوچ خولی نه وي).

وَلَا المهين: (سپک او کمزوری نه وي).

غیرالقالي: (چې چغلي نه کوي او دوه سره په جنګ نه اچوي).

«عَنْ عَبْدِ الله بْنِ مَسْعُودٍ، قَالَ: إِنَّ مُحَمَّدًا ﷺ قَالَ: «أَلَا أُنَبِّئُكُمْ مَا الْعَضْهُ؟ هِيَ النَّمِيمَةُ الْقَالَةُ بَيْنَ النَّاسِ».^[1] له عبدالله بن مسعود رضي الله عنه نه روايت دى، چې محمد صلی الله عليه وسلم ويلي دي آيا خبر دې کړم چې (غوسه) څه ته وايي؟ دا چغلۍ او د خلکو ترمنځ د خبرو وړلو، راوړلو ته وايي.

امام شیباني د القالي معنا داسې کوي:

«أرَادَ بِهِ حِكَايَةَ أَقوال النَّاسِ».

(څوک چې د خلکو خبرې رسوي، یعنې د قرآن کریم قاري باید د خلکو خبرې
ونه رسوي).

«والبَحْثَ عمَّا لَا يَجْدِي عَلَيْهِ خْيراً وَلَا يَعْنِيه أمْرُه».

(په هغو خبرو پسې ګرځېدل چې خیر ترې نه را ولاړېږي او نه د چارو په پرمخ وړلو کې ورسره مرسته کوي).

«كَثْرَةُ القَول». (ډېر ګړبېدل او ګړېدل).

د پېغمبر روزل شوي اصحاب به د ډېر کار لپاره لږې خبرې کولې. د قرآن کریم حافظ باید د ډېر کار لپاره لږې خبرې وکړي، د بدن غړي، عاطفي او عقلي قوتونه هدفمن او پایله وال وکاروي.

«وَإِيقَاعُ الخُصومة بَيْنَ النَّاسِ». (خلک یو له بل سره جنګول).

(یعنې د قرآن کریم حافظ باید یو بل په جنګ وانه چوي).

بِمَا يُحْكَى لِلْبَعْضِ عَنِ الْبَعْضِ^[2]. (د یوه خبره بل او د بل خبره بل ته وړل).

«غیرالجافي». « والجافي عَنهُ التارك لَهُ وللعمل بِهِ».^[3]

د قرآن کریم قاري باید قرآن کریم پرېښودونکی بی ثمره، بې ګټې او بد چاری نه وي.

 جاف: وچ کلک ته وايي.

د وچ ډډ غوندې نه وي، چې پاڼې، څانګې، مېوې او ګلان و نه لري، د یوې مثمرې ونې په څېر باید د خپلو ملګرو، ټولنو او حکومتونو د ثبات او پرمختګ لپاره کار و زیار وکړي.

«عَنْ جَابِرٍ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: إِنَّ الله رَضِيَ لَكُمْ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ، وَكَرِهَ لَكُمْ سَفْسَافَهَا».^[4] (له جابر نه روایت دی، چې رسول الله ﷺ ویلي دي: الله تعالی تاسو ته ډېر عالي خویونه او درانه اخلاق خوښ كړي او سپک اخلاق یې بد ګڼلي).

«عَنْ جَابِرٍ قَالَ: قَالَ رسول الله ﷺ: «إِنَّ الله جَمِيلٌ يُحِبُّ الْجَمَالَ، وَيُحِبُّ مَعَالِيَ الْأُمُورِ، وَيَكْرَهُ سَفْسَافَهَا».^[5]

(له جابر رضي الله عنه نه روایت دی، چې رسول الله ﷺ ویلي دي: الله تعالی ښکلى دی، ښکلا او لوړې چارې خوښوي).

«عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ: قَالَ رسول الله ﷺ: «إِنَّ الله يُحِبُّ مَعَالِيَ الْأُمُورِ وَأَشْرَافَهَا، وَيَكْرَهُ سَفْسَافَهَا».^[6]

(له حسین بن علي رضي الله عنهما نه روایت دی، چې رسول الله ﷺ ویلي دي: الله تعالی ډېرې لوړې او درنې چارې خوښوي او سپکې نه خوښوي).

«وَعَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ - رضي الله عنهما - قَالَ: قَالَ رسول الله صلى الله عليه وسلم:"إِنَّ الله عز وجل جَوَادٌ يُحِبُّ الْجُودَ، وَيُحِبُّ مَعَالِيَ الْأَخْلَاقِ، وَيُبْغِضُ سَفْسَافَهَا».

(له ابن عباس رضي الله عنهما نه روایت دی، چې رسول الله ﷺ ویلي دي: الله تعالی ډېرسخي دی سخاوت خوښوي. لوړ اخلاق او درانه خویونه خوښوي، ټيټ او سپک اخلاق يې نه خوښېږي)

---

[1]. قشيري ، مسلم بن الحجاج ، صحيح مسلم ج ص. مشكول ج, 13 ص 12.

[2]. الهروي ، ابو عبيد القاسم بن سلام ، غريب الحديث ، ج 3 ، ص483.

[3]. ابن الاعرابي أبو سعيد أحمد بن محمد بن زياد بن بشر بن درهم البصري الصوفي ، ج 3 ، ص 943.

[4]. الطبراني ، الحافظ ابي القاسم سلېمان بن احمد ، المعجم الأوسط ، ج ۷ ، ص۷۸.

[5]. القضاعي¸ابو عبدالله محمد بن سلامة ، مسند الشهاب القضاعي ج 2 ص 150.

[6]. صهيب عبدالجبار ، الجامع الصحيح للسنن والمسانيد ج 10 ص 8.